آزمایش PSA برای تشخیص سرطان پروستات و تفسیر آن

آزمایش PSA یک آزمایش خون است که می تواند به تشخیص مشکلات پروستات، از جمله سرطان پروستات کمک کند. در ادامه ما توضیح می دهیم که چه کسی می تواند آزمایش PSA را انجام دهد، چه اتفاقی خواهد افتاد و نتایج آن چه معنایى دارد.

آزمایش PSA مزایا و معایبی دارد. قبل از انجام آن باید با پزشک خود صحبت کنید. بعضی از مردان براى انجام آزمایش PSA مشکل دارند. شما می توانید در مورد چگونگی انجام این آزمایش بیشتر مطالعه کنید.

آزمایش PSA چیست؟

آزمایش PSA یک آزمایش خون است که مقدار آنتی ژن اختصاصى پروستات (PSA) در خون شما را اندازه گیری می کند. PSA یک پروتئین تولید شده توسط سلول های طبیعی در پروستات و همچنین توسط سلول های سرطانی پروستات است. طبیعی است مقدار کمی از PSA را در خون شما باشد، و با افزایش سن این مقدار افزایش یابد و پروستات شما بزرگتر شود. افزایش سطح PSA ممکن است نشانه ى این باشد که شما مشکلى در پروستات خود دارید، اما این مشکل لزوما سرطان نیست.

 

چه کسی می تواند آزمایش PSA را انجام دهد؟

اگر بیش از 50 سال سن دارید، می توانید آزمایش آنتی ژن اختصاصى پروستات (PSA) را انجام دهید. اگر بیش از 45 سال سن دارید و خطر ابتلا به سرطان پروستات در شما بالا است، به عنوان مثال اگر رنگ پوست شما سیاه یا سابقه ى خانوادگی دارید، ممکن است بخواهید با پزشک خود در مورد انجام آزمایش PSA مشورت کنید.

در موارد زیر پزشک انجام آزمایش PSA را توصیه نمی کند:

1) در صورتی که نشانه یا علامتى نداشته باشید.

2) اگر مشکلات جدی دیگرى داشته باشید، به این معنی که ممکن است کاندیدای مناسبی برای درمان سرطان پروستات نباشید.

3) اگر درمان سرطان پروستاتبه طولانی تر  شدن زندگی تان کمک نکند.

اما اگر علائم احتمالی مشکل پروستات داشته باشید، پزشک شما ممکن است شما را به یک متخصص در بیمارستان ارجاع دهد. براى بعضی از مردان آزمایش PSA به عنوان بخشی از چکاپ در نظر گرفته مى شود.

افزایش سطح PSA نشانه چیست؟

افزایش سطح PSA می تواند نشانه ای از مشکل پروستات باشد مثل:

عوامل دیگری نیز می توانند سطح PSA مردان را افزایش دهند. اگر سطح PSA بالایی داشته باشید، پزشک شما ممکن است آزمایش های دیگر را برای پیدا کردن علت درخواست کند یا شما را به یک متخصص ارجاع دهد.

پروستاتیت

آزمایش PSA و سرطان پروستات

سطح بالای PSA می تواند نشانه ى سرطان پروستات باشد. اما بسیاری از مردان با سطح بالاى PSA سرطان پروستات ندارند. و برخی از مردان با سطح PSA طبیعی دارای سرطان پروستات هستند.

ممکن است احتمال ابتلا به سرطان پروستات در شما بیشتر باشد اگر :

  • شما 50 سال سن یا بیشتر دارید.
  •  پدر یا برادرتان سرطان داشته اند.
  • رنگ پوست شما سیاه است.

برای تعیین اینکه آیا شما نیاز به ویزیت یک متخصص دارید یا خیر ، پزشک شما علاوه بر سطح PSA به چیز هاى دیگرى نیز توجه خواهد کرد. همچنین به این موضوع توجه مى کند که در معرض خطر ابتلا به سرطان پروستات هستید و اینکه آیا در گذشته بیوپسی پروستات انجام داده اید. ممکن است پزشک معاینه توشه رکتال (DRE) را انجام دهد تا بررسی کند که پروستات شما عادی است یا خیر. و یک آزمایش ادرار برای رد کردن احتمال عفونت ادراری انجام دهید.

انجام آزمایش PSA

اگر علائمى مثل مشکلات ادرارى، نگرانى در مورد مشکلات پروستات یا خطر ابتلا به سرطان پروستات دارید مى توانید این آزمایش را انحام دهید. پزشک یا پرستار شما باید قبل از اینکه تصمیم به انجام آن بگیرید، با شما درباره ى مزایا و معایب تست PSA صحبت کند.

اگر تصمیم گرفتید که آزمایش PSA را انجام دهید، از شما یک نمونه خون گرفته مى شود و آن را به یک آزمایشگاه ارسال می کنند تا آزمایش شود. مقدار PSA در خون شما بر حسب نانوگرم (یک میلیاردم گرم) در هر میلی لیتر خون (ng / ml) اندازه گیری می شود.

چه چیز هایی می تواند سطح PSA را تحت تاثیر قرار دهد؟

آنتی ژن اختصاصی پروستات (PSA) توسط سلول های سالم در پروستات تولید می شود، بنابراین طبیعی است که مقدار کمی از PSA را در خون خود داشته باشید. با افزایش سن مقدار آن افزایش می یابد و شما بزرگتر می شوید و پروستات شما نیز بزرگتر می شود. مشکلات پروستات، مانند پروستات بزرگ شده یا التهاب پروستات ، می توانند سطح PSA را افزایش دهند، اما بسیاری از موارد دیگر نیز می توانند سطح PSA شما را تحت تاثیر قرار دهند.

1) عفونت ادراری 

یک آزمایش برای عفونت ادراری درخواست مى شود چرا که می تواند سطح PSA را افزایش دهد. اگر عفونت داشتید، پس ابتدا عفونت را باید درمان کرد . . قبل از آزمون PSA باید حدود شش هفته منتظر بمانید تا عفونت رفع شود .

2) ورزش شدید 

ممکن است از شما خواسته شود 48 ساعت قبل از آزمایش PSA ورزش شدیدى مثل دوچرخه سواری، انجام ندهید.

3) انزال 

ممکن است از شما خواسته شود که 48 ساعت قبل از آزمایش PSA، از فعالیت های جنسی که منجر به انزال می شود جلوگیری کنید.

4) رابطه ى جنسی مقعدی و تحریک پروستات 

رابطه ى جنسی مقعدى ممکن است سطح PSA را به مدت طولانی افزایش دهد. همچنین تحریک پروستات در طول رابطه ى جنسی سطح PSA را افزایش می دهد. حتى بهتر است یک هفته قبل از آزمایش PSA از آن اجتناب کنید.

5) معاینه توشه رکتال (DRE) 

انجام DRE درست قبل از آزمایش PSA ممکن است سطح PSA را به مقدار کمی افزایش دهد.

6) بیوپسی پروستات

اگر طی شش هفته قبل از آزمایش PSA یک بیوپسی پروستات داشته باشید، می تواند میزان PSA را افزایش دهد.

7) داروها

هر داروی تجویزی یا بدون نسخه اى را که مصرف می کنید به پزشکتان اطلاع دهید، چرا که بعضی دارو ها می توانند سطح PSA مردان را تحت تاثیر قرار دهند. برای مثال، مهار کننده های 5-آلفا ردوکتاز مانند فورستراید (Proscar:registered:) یا دوتاسترید (Avodart:registered:)، که برای درمان پروستات بزرگ شده استفاده مى شوند، می توانند سطح PSA را کاهش داده و نتیجه آزمایش کاذب شود.

8) سایر آزمایشات یا عمل جراحی

اگر یک کاتتر (سوند ) داشته باشید یا آزمایش یا عمل جراحی بر روی مثانه یا پروستات انجام داده باشید، لازم است شش هفته براى آزمایش PSA صبر کنید.

تست psa پروستات

تفسیر آزمایش psa

از آنجا که بسیاری از چیزها می توانند سطح PSA را تحت تاثیر قرار دهند، تنها آزمایش PSA نمی تواند به شما بگوید که آیا سرطان پروستات دارید. پزشک شما به بررسی موارد زیر می پردازد:

☑ سطح PSA شما

☑ نتیجه ى DRE

☑ آیا شما در معرض خطر ابتلا به سرطان پروستات هستید یا خیر

☑ هر گونه مشکلات دیگر و یا چیزهایی که ممکن است سطح PSA شما را تحت تاثیر قرار دهد.

☑ آیا قبلا برای سرطان پروستات آزمایشى انجام داده اید؟

اگر سطح PSA شما 3 نانوگرم در میلی لیتر یا بالاتر باشد پزشک شما را حتما به یک متخصص ارجاع مى دهد. اما این فقط یک راهنما است. اگر دلایل دیگری برای افزایش سطح PSA شما وجود داشته باشد نیازى به پیگیرى نیست و باید در یک زمان دیگر آزمایش تکرار شود .

اگر سطح PSA شما کمتر از 3 نانوگرم در میلی لیتر باشد اما خطر بیشتری برای سرطان پروستات به دلایل دیگری مانند سابقه خانوادگی در شما وجود دارد نیاز به بررسى هاى بیشترى است.

مزایا و معایب آزمایش PSA

مزایا

1) مى تواند قبل از ایجاد هر گونه علامتى سرطان پروستات را تشخیص دهد .

2) ممکن است به تشخیص یک سرطان در حال توسعه در مرحله ى اولیه کمک کند، که درمان ممکن است گسترش سرطان را متوقف کند.

3) انجام منظم PSA برای مردانى که بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پروستات هستند مفید خواهد بود.

معایب

1) ممکن است سطح PSA افزایش یابد حتی اگر شما سرطان پروستات نداشته باشید. بسیاری از مردان با سطح PSA افزایش یافته سرطان پروستات ندارند.

2) آزمایش PSA ممکن است سرطان پروستات را تشخیص ندهد. از هر 7 مرد یک مرد (15 درصد) با سطح نرمال PSA ممکن است سرطان پروستات داشته باشد و در هر 50 مرد یک نفر (2 درصد) با PSA طبیعی ممکن است سرطان پروستات با توسعه ى شدید داشته باشد .

3) اگر سطح PSA شما افزایش یابد، ممکن است نیاز به آزمایش های بیشتری از جمله بیوپسی داشته باشید. بیوپسی می تواند عوارض جانبی مانند درد، عفونت و خون در ادرار و مایع منی داشته باشد.

4) ممکن است سرطان پروستات با توسعه ى کم در شما تشخیص داده شود که هرگز هیچ مشکلی برایتان ایجاد نکرده است. اما تشخیص سرطان ممکن است موجب نگرانی شما شود و تصمیم به درمانى بگیرید که به آن نیاز ندارید .

5) درمان سرطان پروستات عوارض جانبی دارد که می تواند زندگی روزانه شما را تحت تاثیر قرار دهد شامل مشکلات ادرار، روده و نعوظ .

دکتر حسین کرمی متخصص اورولوژی و پروستات در تهران

            شما می توانید از طریق قسمت پرسش از دکتر سوالات خود را             مطرح نمایید.

آزمایش PSA برای تشخیص سرطان پروستات و تفسیر آن
3 (60%) 1 رای