آزمایش PSA برای تشخیص سرطان پروستات و تفسیر آن

آزمایش PSA یک آزمایش خون است که می تواند به تشخیص مشکلات پروستات، از جمله سرطان پروستات کمک کند. در ادامه ما توضیح می دهیم که چه کسی می تواند آزمایش PSA را انجام دهد، چه اتفاقی خواهد افتاد و نتايج آن چه معنايى دارد.

آزمایش PSA مزایا و معایبی دارد. قبل از انجام آن بايد با پزشک خود صحبت کنید. بعضی از مردان براى انجام آزمايش PSA مشکل دارند. شما می توانید در مورد چگونگی انجام این آزمايش بیشتر مطالعه کنید.

آزمایش PSA چیست؟

آزمایش PSA یک آزمایش خون است که مقدار آنتی ژن اختصاصى پروستات (PSA) در خون شما را اندازه گیری می کند. PSA یک پروتئین تولید شده توسط سلول های طبیعی در پروستات و همچنین توسط سلول های سرطانی پروستات است. طبیعی است مقدار کمی از PSA را در خون شما باشد، و با افزايش سن اين مقدار افزایش یابد و پروستات شما بزرگتر شود. افزايش سطح PSA ممکن است نشانه ى این باشد که شما مشكلى در پروستات خود دارید، اما این مشکل لزوما سرطان نیست.

 

چه کسی می تواند آزمایش PSA را انجام دهد؟

اگر بیش از ۵۰ سال سن داريد، می توانید آزمايش آنتی ژن اختصاصى پروستات (PSA) را انجام دهيد. اگر بیش از ۴۵ سال سن دارید و خطر ابتلا به سرطان پروستات در شما بالا است، به عنوان مثال اگر رنگ پوست شما سیاه یا سابقه ى خانوادگی دارید، ممکن است بخواهید با پزشک خود در مورد انجام آزمایش PSA مشورت کنید.

در موارد زیر پزشک انجام آزمايش PSA را توصیه نمی کند:

۱) در صورتی که نشانه يا علامتى نداشته باشید.

۲) اگر مشکلات جدی ديگرى داشته باشید، به این معنی که ممکن است کاندیدای مناسبی برای درمان سرطان پروستات نباشید.

۳) اگر درمان سرطان پروستاتبه طولانی تر  شدن زندگی تان کمک نکند.

اما اگر علائم احتمالی مشکل پروستات داشته باشيد، پزشک شما ممکن است شما را به یک متخصص در بیمارستان ارجاع دهد. براى بعضی از مردان آزمایش PSA به عنوان بخشی از چکاپ در نظر گرفته مى شود.

افزايش سطح PSA نشانه چیست؟

افزايش سطح PSA می تواند نشانه ای از مشکل پروستات باشد مثل:

عوامل دیگری نیز می توانند سطح PSA مردان را افزایش دهند. اگر سطح PSA بالایی داشته باشید، پزشک شما ممکن است آزمایش های دیگر را برای پیدا کردن علت درخواست کند يا شما را به يک متخصص ارجاع دهد.

پروستاتیت

آزمایش PSA و سرطان پروستات

سطح بالای PSA می تواند نشانه ى سرطان پروستات باشد. اما بسیاری از مردان با سطح بالاى PSA سرطان پروستات ندارند. و برخی از مردان با سطح PSA طبیعی دارای سرطان پروستات هستند.

ممکن است احتمال ابتلا به سرطان پروستات در شما بیشتر باشد اگر :

  • شما ۵۰ سال سن یا بیشتر داريد.
  •  پدر یا برادرتان سرطان داشته اند.
  • رنگ پوست شما سیاه است.

برای تعیین اینکه آیا شما نیاز به ويزيت یک متخصص داريد يا خير ، پزشک شما علاوه بر سطح PSA به چيز هاى ديگرى نيز توجه خواهد کرد. همچنین به اين موضوع توجه مى کند که در معرض خطر ابتلا به سرطان پروستات هستيد و اینکه آیا در گذشته بیوپسی پروستات انجام داده ايد. ممکن است پزشک معاینه توشه رکتال (DRE) را انجام دهد تا بررسی کند که پروستات شما عادی است يا خير. و یک آزمایش ادرار برای رد کردن احتمال عفونت ادراری انجام دهید.

انجام آزمایش PSA

اگر علائمى مثل مشکلات ادرارى، نگرانى در مورد مشکلات پروستات یا خطر ابتلا به سرطان پروستات داريد مى توانيد اين آزمايش را انحام دهيد. پزشک یا پرستار شما باید قبل از اینکه تصمیم به انجام آن بگيريد، با شما درباره ى مزایا و معایب تست PSA صحبت کند.

اگر تصمیم گرفتيد که آزمایش PSA را انجام دهيد، از شما یک نمونه خون گرفته مى شود و آن را به یک آزمایشگاه ارسال می کنند تا آزمایش شود. مقدار PSA در خون شما بر حسب نانوگرم (یک میلیاردم گرم) در هر میلی لیتر خون (ng / ml) اندازه گیری می شود.

چه چیز هايی می تواند سطح PSA را تحت تاثیر قرار دهد؟

آنتی ژن اختصاصی پروستات (PSA) توسط سلول های سالم در پروستات تولید می شود، بنابراین طبیعی است که مقدار کمی از PSA را در خون خود داشته باشید. با افزایش سن مقدار آن افزایش می یابد و شما بزرگتر می شوید و پروستات شما نيز بزرگتر می شود. مشکلات پروستات، مانند پروستات بزرگ شده یا التهاب پروستات ، می توانند سطح PSA را افزایش دهند، اما بسیاری از موارد دیگر نيز می توانند سطح PSA شما را تحت تاثیر قرار دهند.

۱) عفونت ادراری 

یک آزمایش برای عفونت ادراری درخواست مى شود چرا که می تواند سطح PSA را افزایش دهد. اگر عفونت داشتيد، پس ابتدا عفونت را بايد درمان کرد . . قبل از آزمون PSA باید حدود شش هفته منتظر بمانید تا عفونت رفع شود .

۲) ورزش شدید 

ممکن است از شما خواسته شود ۴۸ ساعت قبل از آزمایش PSA ورزش شديدى مثل دوچرخه سواری، انجام ندهید.

۳) انزال 

ممکن است از شما خواسته شود که ۴۸ ساعت قبل از آزمایش PSA، از فعالیت های جنسی که منجر به انزال می شود جلوگیری کنيد.

۴) رابطه ى جنسی مقعدی و تحریک پروستات 

رابطه ى جنسی مقعدى ممکن است سطح PSA را به مدت طولانی افزایش دهد. همچنین تحريک پروستات در طول رابطه ى جنسی سطح PSA را افزایش می دهد. حتى بهتر است یک هفته قبل از آزمایش PSA از آن اجتناب کنيد.

۵) معاینه توشه رکتال (DRE) 

انجام DRE درست قبل از آزمایش PSA ممکن است سطح PSA را به مقدار کمی افزایش دهد.

۶) بیوپسی پروستات

اگر طی شش هفته قبل از آزمایش PSA یک بیوپسی پروستات داشته باشید، می تواند میزان PSA را افزایش دهد.

۷) داروها

هر داروی تجویزی یا بدون نسخه اى را که مصرف می کنید به پزشکتان اطلاع دهيد، چرا که بعضی دارو ها می توانند سطح PSA مردان را تحت تاثیر قرار دهند. برای مثال، مهار کننده های ۵-آلفا ردوکتاز مانند فورستراید (Proscar:registered:) یا دوتاسترید (Avodart:registered:)، که برای درمان پروستات بزرگ شده استفاده مى شوند، می توانند سطح PSA را کاهش داده و نتیجه آزمایش کاذب شود.

۸) سایر آزمایشات یا عمل جراحی

اگر یک کاتتر (سوند ) داشته باشید یا آزمایش یا عمل جراحی بر روی مثانه یا پروستات انجام داده باشيد، لازم است شش هفته براى آزمایش PSA صبر کنید.

تست psa پروستات

تفسیر آزمایش psa

از آنجا که بسیاری از چیزها می توانند سطح PSA را تحت تاثیر قرار دهند، تنها آزمایش PSA نمی تواند به شما بگوید که آیا سرطان پروستات دارید. پزشک شما به بررسی موارد زیر می پردازد:

☑ سطح PSA شما

☑ نتيجه ى DRE

☑ آیا شما در معرض خطر ابتلا به سرطان پروستات هستید یا خیر

☑ هر گونه مشکلات دیگر و یا چیزهایی که ممکن است سطح PSA شما را تحت تاثیر قرار دهد.

☑ آیا قبلا برای سرطان پروستات آزمايشى انجام داده اید؟

اگر سطح PSA شما ۳ نانوگرم در میلی لیتر یا بالاتر باشد پزشک شما را حتما به يک متخصص ارجاع مى دهد. اما این فقط یک راهنما است. اگر دلایل دیگری برای افزایش سطح PSA شما وجود داشته باشد نيازى به پيگيرى نيست و بايد در يک زمان ديگر آزمايش تکرار شود .

اگر سطح PSA شما کمتر از ۳ نانوگرم در میلی لیتر باشد اما خطر بیشتری برای سرطان پروستات به دلایل دیگری مانند سابقه خانوادگی در شما وجود دارد نياز به بررسى هاى بيشترى است.

مزایا و معایب آزمايش PSA

مزایا

۱) مى تواند قبل از ايجاد هر گونه علامتى سرطان پروستات را تشخيص دهد .

۲) ممکن است به تشخيص یک سرطان در حال توسعه در مرحله ى اولیه کمک کند، که درمان ممکن است گسترش سرطان را متوقف کند.

۳) انجام منظم PSA برای مردانى که بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پروستات هستند مفید خواهد بود.

معایب

۱) ممکن است سطح PSA افزایش یابد حتی اگر شما سرطان پروستات نداشته باشيد. بسیاری از مردان با سطح PSA افزایش یافته سرطان پروستات ندارند.

۲) آزمایش PSA ممکن است سرطان پروستات را تشخيص ندهد. از هر ۷ مرد يک مرد (۱۵ درصد) با سطح نرمال PSA ممکن است سرطان پروستات داشته باشد و در هر ۵۰ مرد يک نفر (۲ درصد) با PSA طبیعی ممکن است سرطان پروستات با توسعه ى شديد داشته باشد .

۳) اگر سطح PSA شما افزایش یابد، ممکن است نیاز به آزمایش های بیشتری از جمله بیوپسی داشته باشید. بیوپسی می تواند عوارض جانبی مانند درد، عفونت و خون در ادرار و مايع منی داشته باشد.

۴) ممکن است سرطان پروستات با توسعه ى کم در شما تشخیص داده شود که هرگز هیچ مشکلی برايتان ايجاد نکرده است. اما تشخیص سرطان ممکن است موجب نگرانی شما شود و تصمیم به درمانى بگیرید که به آن نياز نداريد .

۵) درمان سرطان پروستات عوارض جانبی دارد که می تواند زندگی روزانه شما را تحت تاثير قرار دهد شامل مشکلات ادرار، روده و نعوظ .

دکتر حسین کرمی متخصص اورولوژی و پروستات در تهران

            شما می توانید از طریق قسمت پرسش از دکتر سوالات خود را             مطرح نمایید.